Isto
é un blog de fotos, e non acostumo a escribir moito. Pero despois da
visita ao campo de concentración de Sachsenhausen estiven a darlle
voltas a cabeza sobre o que vin, e decidinme a compartir en
"ollarpolafiestra" o que coñecín alí. Non é moi orixinal, pero sentino
así. Estas non son grandes fotos, nin fermosas, nin nada técnicas. So tentan transmitir a desazón que se sinte ao ir
descubrindo as cousas que sucederon nese lugar.
Sachsenhausen foi un dos primeiros campos de
concentración en construirse. Pola súa cercanía a Berlín, rematou sendo a
sede das xefaturas administrativas do entramado de campos nazis. Antes
da guerra, os prisioneros eran principalmente
opositores ao réxime e xudeus. Durante a guerra, chegaron moitos
polacos e soldados rusos. Se calcula que pasaron 140.000 persoas polo
campo. En principio foi de concentración, non de exterminio, pero alí
morreron ou foron executados mediante horca, gas, ou
fusilamento uns 30.000 presos (hai fontes que falan de cifras moito
maiores)
A entrada
Para chegar á porta, os prisioneiros eran moitas
veces levados en tren ata a estación de Oranienburg, e despois
escoltados a pé durante os 25 min de traxecto entre a estación e o
campo de concentración. Durante o camiño, parte da poboación da vila tiraba
obxetos e insultaba aos xudeus, con proclamas racistas e
nacionalsocialistas.
Arbeit Macht Frei
“O traballo vos fara libres”. Frase de benvida a
moitos campos de concentración. Visto dende fora en aquela época, a
frase podía significar que os prisioneros entran para traballar e reformarse.
Pero claro, sabendo hoxe o que pasaba alí dentro,
o significado resulta bastante máis cínico: traballo forzado coa morte como
liberación
Probar as botas
Un dos traballos forzados consistía en probar as
botas militares. Para facer test de distintos tipos de suela, as SS
obrigaban a prisioneros a correr durante todo o día sobre diferentes
tipos de superficies baixo ameaza dos fusiles. O testimonio
dun reo homosexual é terrible. Como tiña que correr durante todo o día
con feridas nos pes e sen parar para xantar.
Barracóns 38 e 39
Os prisioneiros durmían hacinados nos barracóns.
Deitados nas liteiras, tiñan que xirarse todos dunha vez. En caso de ir o
baño durante a noite perdíase o sitio para durmir. Só podían ir ao
retrete o principio ou o fin do día.
42 días
As
celdas de castigo estaban destinados para castigar
determinadas actitudes no campo, ou para prisioneiros especiais.
Torturábase e asasinábase. Raramente volvía alguén de alí. No museo
contan o caso dun prisionero soviético que foi enviado a unha das
celdas. Estivo recluido 42 días (o que establecen as normas de Himmler),
cunha taboa na fiestra,
sen cama nin luz, cunha ración de pan cada 4 xornadas. Chegou a recibir
a
visita do jefe de campo para asegurarse se ia morrer. Sorprendentemente,
resistiu, e o seu testimonio e as secuelas sufridas están recollidos no
memorial.
Queimar rusos
Estimase que 18000 soldados soviéticos foron
executados en Sachsenhausen. A cantidade de mortes no campo obrigou a
crear fornos crematorios nos que desfacerse dos cadáveres de forma
discreta. O que non se podía agochar era o olor forte
que inundaba a vila. A xefatura das SS ordeaba negar todas estas
prácticas. A pesar diso, que se incineraban cadáveres de soldados rusos
era un segredo a voces en Oranienburg. Inocentemente, os nenos do pobo
preguntaban aos xendarmes das SS: “hoxe tamén ides
queimar rusos?”.
A
estas alturas xa tiña un mal corpo de carallo. Nada comparado a
descubrir os experimentos médicos. Quizáis o máis estremecedor da
visita. Escoitar
casos de testimonios de enfermeros que presenciaron probas feitas con
nenos xudeus. Introducir enfermedades e facer seguimento das
“progresions” sen ningún tipo de anestesia.
Non chega a sair o sol
Non me quero poñer moi profundo. Poucos temas
provocan tantas reflexións e conclusións como os campos de
concentración. A nivel persoal tentei asimilar que algo tan lonxano e
inverosímil poidese ter ocorrido. Tentei asumir que poida chegar
a entrar dentro da condición humana tal falta de empatía, de odio ao
diferente.
Durante a visita, un guía comentaba a un grupo
de escolares que a situación actual de Centroeuropa non dista moito da
dos anos 30. Non anda desencamiñado. E digo eu: As administracións invisten en mostrar e restaurar os campos
de concentración para manter vivo o recordo. Sen embargo, ao mesmo tempo, esas mesmas administracións semella
que ignoran, e incluso alimentan, a semente que tivo como resultado os
feitos que se repudian nestas exposicións.
O meu indocumentado punto de vista é que o
desprecio o diferente non é algo intrínseco ao ser humano, pero
cultivase e provocase cando conven para acadar certos obxectivos. So así
me explico que continúen conflictos étnico-social-relixiosos
no que participan incluso os pobos que sufriron - e tanto se esforzan
hoxe en rememorar - o holocausto nazi.